Menu

Opady i ich charakterystyka

Czynniki wpływające na wielkość opadów

 
Na wielkość opadów mają wpływ następujące czynniki:

- ciśnienie atmosferyczne i związane z nim krążenie powietrza - większe opady są związane z układami niskiego ciśnienia
- odległość od zbiorników wodnych - opady maleją w miarę oddalania się od morza
- wysokość nad poziomem morza - im wyżej tym większe opady - zależność ta występuje jednak tylko do pewnej wysokości; potem opady zaczynają się zmniejszać. Zjawisko to nazywamy inwersją opadową
- ukształtowanie powierzchni - stoki dowietrzne otrzymują z reguły większe opady niż zawietrzne, małe opady występują w kotlinach śródgórskich (cień opadowy)
- prądy morskie - wybrzeża wzdłuż których płyną ciepłe prądy morskie cechują się dużymi opadami, a te wzdłuż których płyną zimne prądy morskie są bardzo suche. Wynika to z występowania w tych miejscach inwersji termicznej (im wyżej tym jest cieplej), a tym samym braku warunków do wznoszenia i adiabatycznego ochładzania się powietrza. Cechą charakterystyczną tych wybrzeży są bardzo częste mgły. Występują tam pustynie nadbrzeżne (zwane mglistymi) np.: Atacama w Ameryce Pd. czy Namib w Afryce

 

Opady w Polsce

 

Rozkład opadów w Polsce jest związany z ukształtowaniem powierzchni oraz z odległością od morza. Wilgotne powietrze napływa do nas od strony zachodniej, a najczęściej od północnego-zachodu (latem także z południa - bardzo wilgotne niże znad Morza Śródziemnego (tzw. niże genueńskie) powodujące intensywne opady na południu Polski). Powoduje to, że większe opady występują na zachodnich i północno-zachodnich stokach wzniesień, natomiast stoki południowe i południowo-wschodnie leżą w cieniu opadowym (cieniem opadowym nazywamy obszary położone po zawietrznej stronie wzniesień). Na terenie Niżu Polskiego spada rocznie 500-600 mm opadów. Najmniejsze opady występują we wschodniej Wielkopolsce, na Kujawach i na pn-zach Mazowszu. Obszary te leżą w cieniu opadowym Pojezierza Pomorskiego i otrzymują rocznie poniżej 500mm opadów, a skrajnych wypadkach nawet około 450 mm. Obszary Pojezierzy Mazurskiego i Pomorskiego otrzymują 600-700 mm opadów. Jest to związane z wymuszoną konwekcją powietrza polarno-morskiego na stokach wzniesień morenowych pojezierzy. Również podobna jest geneza wyższych opadów w pasie wyżyn, gdzie sięgają one do 800 mm. Północna i zachodnia część Kotliny Sandomierskiej otrzymuje już mniejsze opady (500-600mm) - jest to cień opadowy Gór Świętokrzyskich. Najwyższe opady notuje się oczywiście w górach, gdzie opady przekraczają 1200-1500 mm, a na Kasprowym Wierchu nawet ponad 1900mm.

opady1.gif

W rocznym rozkładzie opadów widać wyraźnie przewagę opadów letnich. W miarę wzrostu kontynentalizmu klimatu (w kierunku wschodnim) zwiększa się przewaga opadów letnich nad zimowymi.

Rekordy związane z opadami w Polsce

Największe opady roczne w niektórch miejscach w Polsce

Miejsce Rok Suma opadów
Dolina Pięciu Stawów 2001 2770 mm
Hala Gąsienicowa 2001 2628 mm
Kasprowy Wierch 1982 2599 mm
Bielsko-Biała 1997 1156 mm
Kraków 1974 874 mm
Olsztyn 1978 855 mm
Wrocław 1977 776 mm
Poznań 1981 695 mm
Warszawa 1974 686 mm

 

Najmniejsze opady roczne w niektórch miejscach w Polsce

Miejsce Rok Suma opadów
Poznań 1982 275 mm
Zamość 1982 301 mm
Koło 1989 307 mm
Chojnice 1982 310 mm
Warszawa 1976 347 mm
Szczecin 1982 349 mm
Wrocław 1991 381 mm
Olsztyn 1982 403 mm
Bielsko-Biała 1993 739 mm

 

Opady Miejsce Wysokość Data

Największe w ciągu miesiąca

Dolina 5 Stawów, Tatry

806,0 mm

lipiec 1980

Największe w ciągu 5 dni

Kamienica, Dolnośląskie

482,2 mm

04-08.07.1997

Największe w ciągu doby

Hala Gąsienicowa, Tatry

300,0 mm

30.06.1973

Największe w ciągu doby

Witów, Małopolskie

285,0 mm

16.07.1934

 

Rozmieszczenie opadów na świecie

Rozmieszczenie opadów na kuli ziemskiej ma dość ścisły związek z szerokością geograficzną. Zależność ta jest efektem południkowego zróżnicowania układów ciśnienia atmosferycznego, które determinując krążenie poziome i pionowe powietrza w troposferze, wpływa też w zasadniczy sposób na wielkość opadów.

opady2.gif

W strefie równikowej występuje intensywna konwekcja termiczna (w miedzyzwrotnikowej strefie zbieżności) determinująca występowanie prawie codziennych popołudniowych deszczów zwanych zenitalnymi, gdyż strefa ich największej intensywności przemieszcza się wraz z zenitalnym górowaniem Słońca. Roczna suma opadów sięga 3000-7000mm.
W klimacie podrównikowym występują także opady typu zenitalnego, ale można wyróżnić wyraźne pory suche i deszczowe. Ich ilość i długość trwania zmienia się w miarę zbliżania się do zwrotników: im bliżej zwrotnika tym pora sucha jest dłuższa, a opady są mniejsze (500-2000mm). 
W strefie zwrotnikowej suchej opady mają charakter najczęściej epizodyczny. Jeżeli opad wystąpi to jest krótkotrwały, ale intensywny. Wynika to z panującej w tej strefie wyżowej pogodzie i inwersji termicznej. Roczna suma opadów wynosi od kilku do 250 mm
W strefie zwrotnikowej monsunowej opady związane są z monsunem letnim, który przynosi w niektórych miejscach nawet ponad 10 000mm opadów. Podczas monsunu zimowego mamy do czynienia z porą suchą.
W klimacie podzwrotnikowym morskim (śródziemnomorskim) opady występują głównie w półroczu chłodnym (przesuwają się nad ten obszar układy niżowe frontu polarnego lato jest suche ze względu na utrzymywanie się przesuniętych ku biegunom wyżów zwrotnikowych. Opady w ciągu roku wynoszą 500-1500mm
W strefie umiarkowanej wielkość opadów jest bardzo zróżnicowana: od ponad 1000 mm w klimatach morskich do 250 mm w kontynentalnych typach klimatu. W klimatach morskich opady występują przez cały rok z maksimum w półroczu jesienno-zimowym, a w klimatach kontynentalnych dominują opady letnie, związane z konwekcją termiczną.
W strefie okołobiegunowej opady są niewielkie (poniżej 250 mm), jest to efekt małej wilgotności bezwzględnej powietrza i utrzymujących się układów wysokiego ciśnienia.

 Rekordy opadowe na świecie  

Zjawisko Kraj Miejsce Pomiar Data
Największe średnie roczne Indie Czerapuńdżi 11872 mm -
Największe średnie roczne Kolumbia Tutunendo 11770 mm -
Najmniejsze średnie roczne - Sahara 0,0 mm -
Najmniejsze średnie roczne Chile Arica 0,7 mm -
Największe w ciągu roku Indie Czerapuńdżi 26461 mm 1860-1861
Największe w ciągu miesiąca Indie Czerapuńdżi 9300 mm czerwiec 1861
Największe w ciągu 10 dni Reunion Ocean Indyjski 5608 mm 23/28.01.1980
Największe w ciągu 24 godzin Reunion Ocean Indyjski 1870 mm 15-16.03.1952
Największe w ciągu 20 minut Rumunia Curtea-de-Arges  205 mm 07.07.1889
Największe roczne śniegu USA Wulkan Mount Rainier 31,102 m 1971-1972
Największe dzienne śniegu USA Silver Lake 1,930 m 14/15.04.1921
Największa waga gradu Bangladesz Gopalgani 1 kg 14.04.1986
(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});