Menu

Rury z polichlorku winylu (PVC-U i PVC-C) do instalacji wod. i c.o.

Wiadomości wstępne

Polichlorek winylu jest relatywnie najtańszym rozwiązaniem w instalacjach. Koszt złączek i rur, a przede wszystkim narzędzi jest tutaj najniższy ze wszystkich dostępnych systemów. Z polichlorku winylu wykonuje się obecnie bardzo dużo systemów sanitarnych: kanalizację wewnętrzną i zewnętrzną, systemy rynnowe, systemy centralnego odkurzania, odwodnienia liniowe, studzienki kanalizacyjne, etc. Jako materiał na instalacje wodociągowe i centralnego ogrzewania jest rzadziej stosowany. Być może decyduje o tym kruchość materiału, szczególnie w niskich (ujemnych) temperaturach, co ogranicza jego montaż w okresie zimowym. System łączenia rur za pomocą klejenia klejami na bazie acetonu powoduje też problemy organizacyjne, konieczność wietrzenia pomieszczeń i stosowanie się do zasad BHP (zakaz używania ognia), co w warunkach Polskich (palenie papierosów) jest trudne do wyegzekwowania. Pomimo to materiał jest bardzo ciekawy i warty poznania. Poniższy materiał powstał na podstawie danych firmy NIBCO i artykułów naukowych.

 

Właściwości rur z PVC-U i PVC-C

 Właściwości polichlorku winylu (PVC-U) i chlorowanego polichlorku winylu (PVC-C) zadecydowały o ich szerokim zastosowaniu. Mały ciężar właściwy, duża trwałość, odporność mechaniczna, odporność na korozję, a także na różne związki chemiczne , to główne przyczyny wykorzystywania PVC-U oraz
PVC-C jako materiału instalacyjnego w budownictwie jedno- i wielorodzinnym oraz w obiektach przemysłowych. System instalacji z PVC-C stosowany jest w USA od ponad 40 lat pod amerykańską nazwą “FlowGuard", a po uszlachetnieniu tworzywa, od 1992 r. pod nazwą FlowGuard Gold® .
Światowym liderem w produkcji termoplastycznego tworzywa PVC-C jest amerykański koncern chemiczny LUBRIZOL, a wiodącym producentem rur, złączek i armatury - koncern NIBCO Inc.
W Polsce produkowane są rury:
- PVC-C Greenline®
- PVC-C FlowGuard Gold ®
oraz kształtki z materiału PVC-C FlowGuard Gold ®.

Rury i kształtki z PVC-U spełniają wymagania normy PN EN-1452 oraz wymagania aprobaty technicznej
(dla typoszeregu Schedule 40) wydanej przez ITB. Rury i kształtki z PVC-C również posiadają aprobatę
techniczną wydaną przez COBR TI “ INSTAL”. Zarówno system instalacji z PVC-U, jak i system z
PVC-C posiadają odpowiednie atesty higieniczne PZH uprawniające je do stosowania w instalacjach wody pitnej. Amerykańskie instalacje z PVC-C są z powodzeniem stosowane w Polsce od 1992 roku.

Po wielu latach przygotowań Europa wprowadziła zunifikowaną normę na PVC-C PN-EN ISO 15877.
Norma ta określa techniczne warunki produkcji i kontroli wyrobów z PVC-C.

 

Tabela 1. Właściwości fizyczne

 

Rury i łączniki z PVC-C wytrzymują próbę 1,0 MPa przez 48 godzin w temperaturze 990C. Taką samą wytrzymałość ma system instalacyjny, co jest dużą zaletą w stosunku do systemów instalacyjnych z innych tworzyw. W temperaturze 820C PVC-C wytrzymuje przez 4 godziny ciśnienie 2,6 MPa oraz przez 6 minut ciśnienie 3,7 MPa. Trwałość instalacji z PVC-C oraz PVC-U ocenia się na minimum 50 lat - w przypadku PVC-C są to dane w oparciu o szczegółowe badania laboratoryjne - przyspieszone próby starzeniowe, gdyż jako system instalacje z PVC-C zostały zatwierdzone w USA w 1968 roku i zgodnie z opinią użytkowników spisują się bezawaryjnie (oczywiście przy właściwej eksploatacji).

 

Ognioodporność

Zarówno PVC-C, jak i PVC-U wykazują znakomite właściwości ognioodporne. Temperatura zapłonu
PVC-U jest wyższa niż 3880C, a PVC-C wyższa niż 4330C. Tzw. wskaźnik graniczny tlenu LOI (Limitting
Oxygen Index) dla PVC-U jest równy 40, a dla PVC-C 60. Oznacza to, iż materiały te wymagają przy spalaniu 40% tlenu (PVC-U) oraz 60% (PVC-C FlowGuard Gold®). W atmosferze ziemskiej zawartość tlenu wynosi 21%, tak więc zarówno PVC-U jak i PVC-C nie podtrzymują procesu palenia i w momencie usunięcia źródła ognia następuje ich samoczynne zgaszenie. Dla porównania LOI dla polipropylenu wynosi 17, polibutylenu 18, PEX 7, PERT 7, bawełny 15, nylonu 20. Innym parametrem mówiącym o właściwościach ognioodpornych jest tzw. współczynnik rozprzestrzeniania ognia (FLAME SPREAD). Współczynnik ten dla azbestu jest równy 0, dla PVC-C jest równy 15, PVC-U 15-20, PP 250, nylonu 60, akrylu 90, drewna 100. Im mniejszy FLAME SPREAD tym mniejsze pochłanianie tlenu, mniejsze wydzielanie ciepła i mniejsze wytwarzanie substancji niebezpiecznych dla życia ludzkiego np. CO.

Ciemną stroną medalu jest niestety wydzielanie podczas spalania HCl, kwasu chlorowodorowego o silnych właściwościach duszących i wysokiej toksyczności.

 

Zalety  PVC-U i PVC-C

• Trwałość określana na minimum 50 lat.
• Odporność na osadzanie się kamienia oraz zanieczyszczeń.
• Odporność na korozję.
• Odporność na kilkaset związków chemicznych.
• Obojętność pod względem fizjologicznym i mikrobiologicznym - możliwość szerokiego stosowania w obiektach Służby Zdrowia.
• Łatwość, szybkość i bezpieczeństwo montażu, bez konieczności stosowania specjalizowanych
narzędzi.
• Wysoka wytrzymałość na naprężenia (ciśnienie).
• Właściwości tłumienia wibracji i szumów.
• Kilkakrotnie mniejszy ciężar w stosunku do materiałów tradycyjnych.
• Duża gładkość wewnętrzna rur - zmniejszenie oporów przepływu, możliwość zmniejszenia średnic
instalowanych rurociągów.
• K onstrukcja kształtek i sposób łączenia zapewniające zmniejszenie miejscowych oporów przepływu -
przepływ pełnym przekrojem.
• Wysoka izolacyjność termiczna - możliwość rezygnacji, bądź znacznego zmniejszenia grubości
warstwy izolacji termicznej rury, ograniczenie zjawiska roszenia na rurociągach wody zimnej.
• Najmniejszy współczynnik liniowej rozszerzalności termicznej spośród tworzyw sztucznych stosowanych
w instalacjach sanitarnych (dwukrotnie mniejszy niż PP).
• Doskonałe właściwości ognioodporne.
• Izolacyjność elektryczna - brak korozji galwanicznej i elektrochemicznej, szczególnie dla rurociągów
układanych w gruncie.
• Nie występuje dyfuzja tlenu do instalacji.
• Wysokie walory estetyczne instalacji - rury w systemie są sztywne.
• Podobieństwo "sztywnej" technologii do instalacji z materiałów tradycyjnych (stal, miedź), możliwość
łączenia na kształtki i kołnierze - łatwość modernizacji starych instalacji.
• Niska i stabilna cena w porównaniu z innymi materiałami instalacyjnymi.

 

Wady

- Kruchość, szczególnie w niskich temperaturach

- Mała odporność mechaniczna, rur nie należy wlec po ziemi, zrzucać z samochodu

- Toksyczność w czasie pożaru

- Nieodporność na promieniowanie UV.

- Wysoki moduł Younga uniemożliwiający gięcie rur, w instalacjach wszelkie zmiany kierunku wolno wykonywać tylko przy użyciu łączników. Duża sprężystość powoduje też brak możliwości bezpośredniego betonowania rur w przegrodzie. Przy krytym prowadzeniu rury z polichlorku winylu powinny być owinięte dodatkowym materiałem izolacyjnym (folia, tektura, pianka, itp.)

 

Typy rur

Rury i kształtki z PVC-U oferowane są w systemie calowym w zakresie średnic od ½” do 8”. W całym tym zakresie średnice zewnętrzne rur odpowiadają wymiarom rur stalowych (system IPS - Iron Pipe Size). System z PVC-U proponowany jest w dwóch wersjach (szeregach wymiarowych):
- amerykańskiej (wg normy ASTM D-1785), w której rury produkowane są jako typoszereg Sch 40 (rury grubościenne),
- europejskiej, w której rury produkowane są zgodnie z normą PN-EN 1452-2 w określonych grupach ciśnieniowych PN15, PN12 oraz PN9.

Rury i kształtki z PVC-C w zakresie średnic od ½” do 2” produkowane są również w systemie calowym, ale zgodnym ze standardem rur miedzianych - system CTS (Copper Tube Size) jako szereg wymiarowy
SDR11. W ramach tego systemu oferujemy dwa typy rur:
- Greenline® w kolorze beżowym z zielonym paskiem.
- FlowGuard Gold® w kolorze beżowym z żółtym paskiem, charakteryzujące się większą elastycznością
i lepszą udarnością szczególnie w niskich temperaturach.
W zakresie średnic od 2½” do 4” rury i kształtki z PVC-C są produkowane w kolorze jasnoszarym
systemie IPS (podobnie jak PVC-U) - rury w typoszeregach Sch 40 i Sch 80, kształtki jako Sch 80.
Rury i złączki z PVC-U przeznaczone są do zimnej wody pitnej, natomiast rury i złączki z PVC-C
przeznaczone są do zimnej i ciepłej wody. W przypadku stosowania rur PVC-C do zimnej wody
należy pamiętać, że do 2” są one wykonane w systemie CTS i do połączenia ich z systemem PVC-U
(system IPS) należy używać złączek przejściowych.

 

Uwagi

- Surowce użyte do produkcji rur i kształtek z PVC-U oraz PVC-C nie zawierają stabilizatorów
ołowianych. W przypadku PVC-U zastosowane są stabilizatory cynkowo-wapniowe, a w przypadku
PVC-C cynoorganiczne.
- Nie należy stosować rur PVC-C i PVC-U w instalacjach sprężonego powietrza oraz instalacjach
gazowych.
- W przypadku gwintowania rur (tylko Sch 80) przyjmować dopuszczalne ciśnienie pracy = 0,5
ciśnienia rury bez gwintu.
- Dla temperatury powyżej 230C maksymalne ciśnienie pracy ulega zmniejszeniu. Współczynnik zmniejszający Kr przedstawiono w tabeli nr 3 

 

Tabela 3

Magazynowanie i składowanie rur i łączników

 

Rury i złączki z PVC-C oraz PVC-U mogą być przechowywane zarówno wewnątrz jak i na zewnątrz budynku, np. na placu. Przy składowaniu na wolnym powietrzu powinny być zabezpieczone przed działaniem słońca. Rur nie należy szczelnie okrywać, aby zapewnić swobodny przepływ powietrza, zmniejszający wzrost temperatury przy wysokiej temperaturze zewnętrznej i dużym nasłonecznieniu.
Rury ponadto winny być tak składowane, aby nie uległy zginaniu oraz uszkodzeniom mechanicznym
(ścieranie, zgniatanie). Nie powinno się zatem rur plastykowych składować razem z rurami metalowymi. Warstwy należy zabezpieczyć przed przemieszczeniem. Rury o większych średnicach winny być umieszczane na dole.
 
Zbyt duża liczba warstw składowanych rur może w wysokiej temperaturze spowodować zniekształcenie
rur znajdujących się w dolnych warstwach. W temperaturze poniżej 0° C wyroby z PVC-C i
PVC-U stają się kruche, należy zatem unikać rzucania ich z większej wysokości.
Wewnątrz budynku rury winny być umieszczane na stojakach. Jeśli to możliwe, ich podparcie powinno
mieć miejsce na całej długości rury (rury produkowane są w długościach 3m). Jeśli nie, to wówczas odstęp pomiędzy podporami nie powinien przekraczać 1 m (szerokość podpory co najmniej
8 cm ). Kształtki i łączniki powinny być przechowywane w oryginalnych opakowaniach kartonowych, zabezpieczających przed brudem i uszkodzeniami ( jeśli to możliwe, wewnątrz budynku ).

 

ŁĄCZNIKI - asortyment

 

Rury i łączniki PVC-C

 

Rury i łączniki z PVC-U

 

 

 

 

(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});