Menu

Jednostki miar


LEGALNE JEDNOSTKI MIAR

Aktualne przepisy określające dopuszczalne w technice jednostki i wielkości określa norma PN-EN ISO 80000-1 do 6:2013-07. Norma ta zastąpiła normę PN-ISO 1000:2001 Jednostki miar SI i zalecenia do stosowania ich krotności oraz wybranych innych jednostek miar. Poniżej przedstawiam jeszcze wcześniejsze przepisy, w większości nadal aktualne.

Podstawowe jednostki SI

Wielkość
Jednostka
nazwa
symbol (oznaczenie)
nazwa
symbol
(oznaczenie)
wymiar
Długość
l     –   długość
b    –   szerokość
h    –   wysokość
r     –   promień
d    –   średnica
L    –   długość krzywej
s    –   droga
metr
m
m
Masa
m (M)
kilogram
kg
kg
Czas
t (T)

 

sekunda
s
s
Prąd elektryczny
(natężenie prądu elektrycznego)
I

 

amper

 

A

 

A
Temperatura termodynamiczna
T (q)

 

kelwin

 

K

 

K
Liczność materii (ilość materii)
n, u
mol

 

mol

 

mol
Światłość
I (J)
kandela
cd
cd
 

uzupełniające jednostki SI

Kąt płaski
radian
rad
Kąt bryłowy
steradian
sr
 

 pochodne jednostki SI

tj. jednostki miar wyrażalne za pomocą iloczynów i ilorazów jednostek SI, podstawowych i uzupełniających.

jednostki wielkości fizykochemicznych

Wielkość
Jednostka
nazwa
symbol
wzór
znaczenie liter
nazwa
symbol
wyrażenie

 

Gęstość
r

 

 

 

 

 

kilogram na metr sześcienny
kg/m3

 

m-3 · kg

 

Ilość substancji
n, n

 

 

 

 

 

mol
mol
 

 

Masa molowa
M, Mm

 

 
m – masa
n – liczba moli
kilogram na mol
kg/mol

 

kg · mol-1

 

Objętość molowa
Vn

 

 
V – objętość
n – liczba moli

 

metr sześcienny na mol
m3/mol

 

m3 · mol-1

 

 

jednostki wielkości mechanicznych

Wielkość
Jednostka

 

nazwa
symbol
wzór określający
znaczenie liter
nazwa
symbol
wyrażenie
Kąt płaski
a, b, …
 
r – promień
L – długość łuku
radian
rad
 

 

Powierzchnia
A, S
 
A – powierzchnia prostokąta o bokach b, l
metr kwadratowy
m2
m2
Objętość
V, v
 
V – objętość prostopadłościanu o krawędziach b, h, l
metr sześcienny
m3
m3
Krzywizna
r

 

 
r – promień okręgu
metr do potęgi
minus pierwszej
1/m
m-1
Częstotliwość
n, f
 
T – okres zjawiska
herc
Hz
s-1
Okres
T

 

 
n – częstotliwość
sekunda
s
s
Prędkość
v, c, u

 

l – długość
t – czas
metr na
sekundę
m/s
m · s-1
Przyspieszenie (przyspieszenie ziemskie, standardowe)
a
(g, gn)

 

 
t – czas
v – prędkość liniowa
metr na
kwadrat sekundy
m/s2
m · s-2
Gęstość (masy)
r

 

 
m – masa
V – objętość
kilogram na
metr sześcienny
kg/m3

 

kg · m-3

 

Pęd
p

 

 
m – masa
v – prędkość
kilogram razy
metr na sekundę
kg · m/s
m · kg · s-1
Siła (siła ciężkości, ciężar)
F, G
 
m – masa
t – czas
v – prędkość
niuton
N
m · kg · s-2
1N = 1kg·(1m/s2)
Ciężar właściwy
g

 

 
G – ciężar
V – objętość
niuton na
metr sześcienny
N/m3
m-2 · kg · s-2
Ciśnienie (naprężanie normalne, naprężanie styczne)
p
(s, t)
 
F – siła działająca prostopadle na powierzchnię S

 

paskal
Pa
m-1 · kg · s-2
1Pa = 1N : (1m2)
Deformacja liniowa, wydłużenie względne
e

 

 
l – długość
l0 – długość początkowa
 

 

 

 

 

 

Moduł Younga
E

 

 
e – wydłużenie względne
s – naprężenie normalne
niuton na
metr kwadratowy
N/m2

 

m-1 · kg · s-2
Praca



Energia
(kinetyczna, potencjalna)
W, A



E, W,
Ek, T, K;
Ep, V, F

 

 
 

 

 

 

F – siła
l – długość drogi
a – kąt pomiędzy kierunkami siły i drogi
m – masa ciała
v – prędkość
h – różnica poziomów,
mg – ciężar ciała
 
dżul
 
 
J
m2 · kg · s-2
1J = 1N · 1m
1J = (1kg) ·
  (1m/s)
´ (1m/s)
1J = (1kg) ·
  (1m/s2) · (1m)
Moc
(strumień energii)
P

 

 
t – czas
W – praca
wat
W
m2 · kg · s-3
1W = 1J : (1s)
Lepkość
(dynamiczna)
h

 

 
F – siła
S – powierzchnia
v – prędkość

 

paskalosekunda
Pa · s
m-1 · kg · s-1
1 Pa · s = 1 Pa :
  (1m/s):(1m)
Lepkość
(kinetyczna)
n

 

 
hlepkość dynamiczna
r – gęstość

 

metr kwadratowy na sekundę
m2/s
m2 · s-1
1 m2/s = (1Pa·s):
   (1 kg/m3)
Współczynnik tarcia
f

 

 
FT– siła tarcia
FN – siła nacisku

 

1 = 1 N : (1 N)

jednostki wielkości cieplnych

Wielkość
Jednostka
nazwa
symbol
wzór
znaczenie liter
nazwa
symbol
wyrażenie
Pojemność ciepła
C
 
Q – ciepło
T – temperatura
dżul na kelwin
J/K
m2 · kg · s-2 ´ K-1
(1J=1W´1s)
Ciepło właściwe (pojemność cieplna właściwa)
c
 
dQ – ciepło, które dostarczane masie m powoduje zmianę jej temperatury o dT
m – masa
dżul na kilogram i kelwin
J/(kg·K)

 

m2 · s-2 · K-1
Ciepło właściwe molowe (molowa pojemność cieplna)
Cn

 

 
dQ – ciepło, które dostarczane masie molowej powoduje zmianę jej temperatury o dT
m – masa
n – liczba moli
dżul na mol i kelwin
J/(mol·K)
m2 · kg · s-2 ´ K-1
Strumień ciepła (moc ciepła)
F

 

 
Q – ciepło
t – czas
wat
W
m2 · kg · s-3
Gęstość powierzchniowa strumienia ciepła (energia)
q

 

 
F – strumień ciepła przechodzący przez powierzchnię S
wat na metr kwadratowy
W/m2
kg · s-3
Przenikalność energii cieplnej
k

 

 
q – gęstość powierzchniowa strumienia ciepła
T – temperatura
wat na metr kwadratowy i kelwin
W/(m2·K)
kg · s-3 · K-1

 

Gradient temperatury

 

grad T

 

 

dT – spadek temperatury na długości dl

 

kelwin na metr
K/m
m-1 · K
Przewodność cieplna właściwa (konduktywność cieplna)
l

 

 
q – gęstość powierzchniowa strumienia ciepła
T – temperatura
wat na metr i kelwin
W/(m·K)
m · kg · s-3 · K-1
Przewodność cieplna
L

 

 
l – długość kanału cieplnego
S – przekrój poprzeczny kanału cieplnego
wat na kelwin
W/K
m2 · kg · s-3 · K-1
Opór cieplny właściwy
(rezystywność cieplna)
1/l

 

 
l – przewodność cieplna właściwa
metr razy kelwin na wat
m·K/W
m-1 · kg-1 ´ s3 · K
Opór cieplny
RT

 

 
L – przewodność cieplna

 

kelwin na wat
K/W
m-2 · kg-1 ´ s3 · K
Współczynnik rozszerzalności liniowej
a

 

 
l0, l – długość początkowa i końcowa
T – temperatura
kelwin do potęgi minus pierwszej
1/K
K-1
Współczynnik rozszerzalności objętościowej
g

 

 
V0, V – objętość początkowa i końcowa
T – temperatura

 

kelwin do potęgi minus pierwszej
1/K
K-1
Współczynnik temperaturowej zmiany ciśnienia
b

 

 
p0, p – ciśnienia początkowe i końcowe
T – temperatura

 

kelwin do potęgi minus pierwszej
1/K
K-1
Wyrównywalność temperatury
a

 

 
cp – ciepło właściwe przy stałym ciśnieniu
l – przewodność cieplna właściwa
r – gęstość
metr kwadratowy na sekundę
m2/s
m2 × s-1
Strumień masy (przepływ masy)
mt

 

 
m – masa
t – czas
kilogram na sekundę
kg/s

 

kg × s-1

 

jednostki wielkości elektrycznych

Wielkość
Jednostka
nazwa
symbol
wzór
znaczenie liter
nazwa
symbol
wyrażenie
Gęstość prądu elektrycznego
j, J

 

 
I – prąd elektryczny
S – powierzchnia przekr. poprzecznego
amper na metr kwadratowy
A/m2
m-2 · A
Napięcie elektryczne
U

 

 
I – prąd elektryczny
P – moc
R – rezystancja
wolt

 

V

 

m2 · kg · s-3 · A-1

 

Rezystancja
(opór elektryczny czynny)
R

 

 
U – napięcie
I – prąd elektryczny

 

om
W
m2 · kg · s-3 ´ A-2 (1W = 1V (:1A))

 

Rezystywność
(opór elektryczny właściwy)
r

 

 
l – długość
R – rezystancja
S – pow. przekroju
omometr
W·m
m3 · kg · s-3 ´ A-2

 

Konduktancja (przewodność elektryczna)
G

 

 
R – rezystancja

 

simens
S

 

m-2 · kg-1 · s3 ´ A2

 

(1S = 1W-1)

 

Konduktywność (przewodność właściwa elektryczna, elektrolityczna)
g,s

 

 
r – rezystywność
simens na metr
S/m

 

m-3 · kg-1 · s3 ´ A2

 

jednostki ciśnienia z różnych układów

Nazwa
Pa
dyn/cm2
kG/cm2

 

atm

 

bar

 

Tr

 

mm H2O

 

1 paskal
 = 1 Pa (1 N/m2)
1
10
1,019716× 10-5
9,86923 × 10-6
10-5
7,50062 × 10-3
1,01974 × 10-1
1 dyna na cm kwad.
 = 1 dyn/cm2
10-1
1
1,019716× 10-6
9,86923 × 10-7
10-6
7,50062 × 10-4
1,01974 × 10-2
1 atmosfera tech. = 1 kG/cm2
9,80665 × 104
9,80665 × 105
1
9,67841 × 10-1
9,80665 × 10-1
7,35559 × 102
1,00003 × 104
1 atmosfera fizyczna
 = 1 atm
1,01325 × 105

 

1,01325 × 106

 

1,033

 

1

 

1,01325

 

7,60 × 102

 

1,03326 × 104

 

1 bar

 

105

 

106

 

1,019716

 

9,86923 × 10-1

 

1

 

7,50062 × 102

 

1,01974 × 104

 

1 tor = 1 Tr
 = 1 mm Hg
(przy 0°C)

 

1,333224 × 102
1,333224 × 103
1,360 × 10-3
1,3157895× 10-3
1,333224× 10-3
1
1,35954 × 10
1 funt-siła na cal kwadratowy = 1 Lb/in2
6,894757 × 103
6,894757 × 104
7,031 × 102
6,80460 × 10-2
6,894757 × 10-2
5,17149 × 10
7,03089 × 102
1 funt-siła na stopę kwadr. = 1 Lb/ft2
4,788 × 10
4,788 × 102
4,882 × 104
4,725 × 10-4
4,788 × 10-4
3,5911 × 10-1
4,882
1 cal słupa rtęci
 = 1 cal Hg
(przy 0°C)
3,386 × 103
3,386 × 104
3,453 × 102
3,342 × 10-2
3,386 × 10-2
2,540 × 10
3,453 × 102
1 milimetr słupa wody
= 1mm H2O (przy 4°C, 1 atm)

 

9,80638
9,80638 × 10
9,99972 × 10-5
9,67814 × 10-5
9,80638 × 10-5
7,35539 × 10-2
1

Najczęściej stosowane przedrostki wielokrotne i podwielokrotne SI

Nazwa mnożnika
Mnożnik
Przedrostek
Pochodzenie nazwy
nazwa
symbol
bilion
1012 = 1 000 000 000 000
tera
T
gr.  teras – sięgający nieba

 

miliard
109 = 1 000 000 000
giga
G
gr. gigas – olbrzym
milion
106 = 1 000 000
mega
M
gr. megas – wieki
tysiąc
103 = 1 000
kilo
k
gr. chilas – tysiąc
sto
102 = 100
hekto
h
gr. hekato – sto
dziesięć
101 = 10
deka
da
gr. dekas – dziesięć
dziesiąta
10-1 = 0,1
decy
d
łac. decem – dziesięć
setna
10-2 = 0,01
centy
c
łac. centum – sto
tysięczna
10-3 = 0,001
mili
m
łac. mille – tysiąc
milionowa
10-6 = 0,000 001
mikro
m
gr. mikros – mały
miliardowa
10-9 = 0,000 000 001
nano
n
wł. nano – karzełek
bilionowa
10-12 = 0,000 000 000 001
piko
p
wł. piccolo – maleńki

 

 
legalne jednostki miar, nie należące do układu SI

 

 

Jednostka
Nazwa wielkości
nazwa
symbol
masa
tona
t
czas
minuta
godzina
doba
dzień
tydzień
miesiąc
kwartał
rok
min
h
d
powierzchnia
hektar
ha
objętość, pojemność
litr
l
temperatura
stopień Celsjusza
°C
kąt płaski
stopień
minuta
sekunda
grad
°


g
energia
elektronowolt
eV
masa atomowa
jednostka masy atomowej
 

 

długość
jednostka astronomiczna długości
parsec
AU, UA
pc

 

pochodne jednostki miar

tj. jednostki miar wyrażalne za pomocą iloczynów i ilorazów jednostek wymienionych wyżej – nie należących do układu SI lub jednostek miar wymienionych powyżej i jednostek SI.

Niektóre jednostki pochodne różnych wielkości

 

 

Jednostka
 

 

 

 

Nazwa wielkości
nazwa
symbol
Relacje między jednostkami, definicje
Uwagi
Masa
tona
t

 

1t = 1Mg = 103kg

 

 

 

Czas
minuta
godzina
doba
min
h
d

 

1min = 60s
1h = 60min = 3600s = 3,6ks
1d = 24h = 86400s = 86,4ks
 

 

Temperatura
stopień Celsjusza
°C
dla różnicy temperatury
1°C = 1K
 

 

Kąt płaski
stopień
minuta

sekunda

grad
°




g
1° = p/180 rad = 1,745 329·10-2 rad
1’ = 1°/60 = p/10800 rad =
   = 2,908 882·10-4 rad
1” = 1’/60 = p/648 000 rad =
   = 4,848 14· 10-6 rad
1g = p/200 rad » 1,570 796·10-2 rad
 

 

Powierzchnia
hektar
ha
1ha = 1hm2 = 104 m2
stosuje się do wyrażania powierzchni gruntów
Objętość, pojemność
litr
l, L

 

1L = 1dm3 = 10-3 m3

 

l – stosuje się do wyrażania objętości płynów i materiałów sypkich oraz pojemności zbiorników
Prędkość liniowa
kilometr na godzinę
km/h
1km/h = 1/3,6 m/s
 

 

Prędkość obrotowa (częstość obrotów)
obrót na sekundę /
obrót na minutę
obr/s
obr/min
1obr/s = 1s-1
1obr/min = 1/60s-1
 

 

gęstość (masy)
kilogram na litr
kg/L

 

1kg/L = 103 kg/m3

 

 

 

jednostki wielkości elektrycznych i innych

 

 

Jednostka
 

 

 

 

 

 

Nazwa wielkości
nazwa
symbol
Relacje między jednostkami, definicje
Uwagi
Energia, praca
kilowatogodzina
kW·h
1kW·h = 3,6·106 J = 3,6 MJ
 

 

Moc pozorna
woltoamper
V·A

 

1V·A = 1W
 

 

Moc bierna
war
var

 

1var = 1W

 

 

 

Objętość molowa
litr na mol
L/mol

 

1L/mol = 10-3 m3/mol

 

 

 

Stężenie molowe
mol na litr
mol/L

 

1mol/L = 103 mol/m3

 

 

 

pH, wykładnik stężenia jonów wodorowych
jedność
1
 
– wartość liczbowa stężenia molowego wyrażanego w mol/dm3
 
Stosunek dwóch wartości tej samej wielkości
jedność
procent
promil
część milionowa
1
%
o/oo
ppm
1 =1/1
1% = 1/100
1o/oo = 1/1000
1ppm = 1/1 000 000
 

 



 

Relacje niektórych jednostek wielkości mechanicznych w układach CGS i ciężarowym (poprzedzających układ SI) do odpowiednich jednostek SI.

 

 

Układ SI
Układ CGS
Układ ciężarowy

Wielkość

nazwa jednostki

symbol
wymiar (symbol)
mnożnik
A1

 

mnożnik
A2

 

symbol jednostki
mnożnik
A3

 

mnożnik
A4

 

Masa
kilogram
kg
g
103
10-3
inert
  = kG·s2/m

 

0,10197
9,80665
Powierzchnia (pole powierzchni)
metr kwadratowy
m2
cm2
104
10-4
m2
1
1
Objętość
metr sześcienny
m3
cm3
106
10-6
m3

 

1
1
Prędkość liniowa
metr na sekundę
m/s
cm/s
10-2

 

102
m/s
1
1
Przyspieszenie
metr na kwadrat sekundy
m/s2
cm/s2
102
10-2
m/s2
1
1
Gęstość masy
kilogram na metr sześcienny
kg/m3

 

g/cm3

 

10-3

 

103

 

inert/m3
  = kG·s2/m4

 

0,10197
9,80665
Siła
niuton
N
dyn = g·cm/s2
105
10-5
kG
0,10197
9,80665
Ciężar właściwy
niuton na metr sześcienny
N/m3
dyn/cm3
  = g/(cm2·s2)
10-1
10
kG/m3
0,10197
9,80665
Ciśnienie
paskal
Pa
dyn/cm2
  = g/(cm·s2)
10
10-1
kG/m2
0,10197
9,80665
Moduł sprężystości
paskal
Pa
dyn/cm2
  = g/(cm·s2)
10
10-1
kG/m2
0,10197
9,80665
Napięcie powierzchniowe
niuton na metr
N/m
dyn/cm = g/s2
103
10-3
kG/m
0,10197
9,80665
Praca, energia
dżul

 

J

 

erg = g·cm2/s2

 

107
10-7
kG·m
0,10197
9,80665
Udarność
dżul na metr kwadratowy
J/m2

 

erg/cm2 = g/s2

 

103
10-3
kG·m/m2
0,10197
9,80665
Moc
wat
W
erg/s
  = g·cm2/s2

 

107

 

10-7

 

kG·m/s
0,10197
9,80665

jedna jednostka SI = A1 jednostki CGS             jedna jednostka SI = A3 jednostki układu ciężarowego

jedna jednostka CSG = A2 jednostki SI             jedna jednostka układu ciężarowego = A4 jednostki SI

 

Relacje niektórych jednostek wielkości cieplnych w układzie CGS do odpowiednich jednostek SI.

 

 

Układ SI
Układ CGS

Wielkość

nazwa jednostki

symbol

symbol jednostki
mnożnik A1

 

mnożnik A2

 

pojemność cieplna
dżul na kelwin
J/K
egr/K = cm-2·g·s-2·K-1
107
10-7
ciepło właściwe
dżul na kilogram i kelwin
J/(kg·K)

 

egr/(g·K) = cm-2·s-2·K-1
104
10-4
ciepło właściwe molowe
dżul na mol i kelwin
J/(mol·K)
erg/(mol·K) = cm--2·g·s-2·K-1·mol-1

 

107
10-7
przenikalność energii cieplnej
wat na metr kwadratowy i kelwin
W/(m2·K)
erg/(s·cm2·K) = g·s-3·K-1

 

103

 

10-3

 

gradient temperatury

 

kelwin na metr
K/m
K/cm
10-2
102
współczynnik przewodzenia ciepła
wat na metr i kelwin
W/(m·K)
erg/(s·cm·K) = cm·g·s-3·K-1
105
10-5

jedna jednostka SI = A1 jednostki CGS             jedna jednostka CSG = A2 jednostki SI

Niektóre brytyjskie i amerykańskie jednostki miar i ich relacje do odpowiednich jednostek SI

UK – brytyjski; US – amerykański; Int – międzynarodowy

jednostka obca
 

 

 

 

 

 

nazwa
symbol
nazwa polska
relacja do innych jednostek
jednostki długości

 

 

 

 

 

 

 

nautical mile (UK)

 

n. mile (UK)

 

mila morska (UK)
1 n. mile (UK) = 1,85318 km

 

nautical mile (US)

 

n. mile (US)

 

mila morska (US)

 

1 n. mile (US) = 1,852 km

 

mile (Int)

 

mi (Int)

 

mila (Int)

 

1 mila (Int) = 1760 yd = 1,60934 km

 

yard

 

yd

 

jard

 

1 yd = 3 ft = 914,4 mm

 

foot

 

ft

 

stopa

 

1 ft = 12 in = 304,8 mm

 

inch

 

in

 

cal

 

1 in = 25,4 mm

 

calibre
cl
kaliber
1 cl = 254 mm
jednostki powierzchni

 

 

 

 

 

 

 

square mile (Int)
mi2, sq mi
mila kwadratowa
1 mi2 (Int) = 640 ac = 2,58999 km2
acre

 

ac

 

akr

 

1 ac = 4840 yd2 = 4046,86 m2

 

square yard

 

yd2, sq yd

 

jard kwadratowy
1 yd2 = 9 ft2 = 0,836127 m2

 

square foot

 

ft2 , sq ft

 

stopa kwadratowa
1 ft2 = 144 in2 = 929,030 cm2
square inch

 

in2 , sq in

 

cal kwadratowy
in2 = 645,16 mm2
jednostki objętości

 

 

 

 

 

 

 

ton register
ton reg
tona rejestrowa
1 ton reg = 2,83168 m3

 

cubic yard

 

yd3

 

jard sześcienny
1 yd3 = 0,764555 m3
cubic foot

 

ft3

 

stopa sześcienna
1 ft3 = 28,3169 dm3
cubic inch

 

in3

 

cal sześcienny

 

1 in3 = 16,3871 cm3

 

bushel (UK)

 

bu (UK)
buszel (UK)
1 bu (UK) = 36,3687 dm3

 

gallon (UK)

 

gal (UK)

 

galon (UK)

 

1 gal (UK) = 1,20094 gal(US)
   = 4,54609 dm3

 

fluid ounce (UK)

 

fl oz (UK)

 

uncja cieczy (UK)

 

1 fl oz (UK) = 28,8 cm3

 

barrel

 

bbl (US)

 

beczka (baryłka)

 

1 bbl (US) = 42 gal (US)
   = 158,987 dm3

 

bushel (US)

 

bu (US)

 

buszel (US)

 

1 bu (US) = 35,2391 dm3

 

fluid gallon (US)

 

gal liq (US)

 

galon cieczy (US)
1 gal liq (US) = 3,78541 dm3

 

fluid ounce (US)

 

fl oz (US)

 

uncja cieczy (US)
1 fl oz (US) = 29,574 cm3

 

jednostki masy

 

 

 

 

 

 

 

long ton

 

ton (UK)
tona (UK)
1 ton (UK) = 2240 lb = 1,010 Mg

 

short ton

 

ton (US)

 

tona (US)

 

1 ton (US) = 2000 lb = 0,907185 Mg

 

pound

 

lb

 

funt

 

1 lb = 16 oz = 0,453592 kg
ounce

 

oz

 

uncja

 

1 oz = 28,3495 g
jednostki gęstości

 

 

 

 

 

 

 

pound per cubic foot

 

lb/ft3, lb/cu ft

 

funt na stopę sześcienna
1 lb/ft3 = 16,0185 kg/m3

 

ounce per cubic foot

 

oz/ft3, oz/cu ft

 

uncja na stopę sześcienna
1 oz/ft3 = 1,00116 kg/m3

 

long ton per cubic yard

 

ton/yard3 (UK)

 

tona długa na jard sześcienny
1 ton/yd3 (UK) = 1328,94 kg/m3

 

pound per fluid gallon (UK)

 

lb/gal liq (UK)

 

funt na galon cieczy (UK)
1 lb/gal liq (UK) = 99,7763 kg/m3

 

pound per fluid gallon (US)

 

lb/gal liq (US)

 

funt na galon cieczy (US)
1 lb/gal liq (US) = 119,826 kg/m3

 

jednostki prędkości

 

 

 

 

 

 

 

foot per second

 

ft/s
stopa na sekundę
1 ft/s = 0,3048 m/s

 

mile per hour

 

mi/h
mila na godzinę
1 mi/h = 1,60934 km/h
  = 0,47704 m/s
mile per second

 

mi/s
mila na sekundę
1 mi/s = 1,60932 km/s
  = 5793,64 km/h
jednostki przyspieszenia

 

 

 

 

 

 

 

foot per square second

 

ft/s2
stopa na kwadrat sekundy
1 ft/s = 0,3048 m/s2

 

jednostki siły, ciężaru
 

 

 

 

 

 

long ton force

 

tonf (UK)
tona długa – siła (UK)
1 tonf (UK) = 9964,02 N

 

short ton force

 

tonf (US)
tona krótka – siła (US)
1 tonf (US) = 8896,44 N

 

pound force

 

lbf

 

funt – siła
1 lbf = 4,44822 N
ounce force

 

ozf

 

uncja – siła
1 ozf = 0,278014 N
jednostki ciężaru właściwego
pound force per cubic foot

 

lbf/ft3
funt – siła na stopę sześcienną
1 lbf/ft3 = 157,087 N/m3

 

jednostki ciśnienia, naprężenia mechanicznego
pound force per square inch

 

lbf/in2

 

funt – siła na cal kwadratowy
1 lbf/in2 = 6894,76 Pa

 

ounce force per square inch

 

ozf/in2
uncja – siła na cal kwadratowy
1 ozf/in2 = 430,992 Pa

 

foot of water thread

 

ft H2O
stopa słupa wody
1 ft H2O = 2989,07 Pa
inch of water thread

 

in H2O
cal słupa wody
1 in H2O = 249,089 Pa

 

inch of merkury thread

 

in Hg

 

cal słupa rtęci

 

1 in Hg = 3386,39 Pa

 

jednostki pracy, energii, ilości ciepła
pound force·foot

 

lbf·ft
funt – siła · stopa
1 lbf·ft = 1,35582 J

 

British thermal unit

 

Btu
brytyjska jednostka cieplna
1 Btu = 1055,06 J
jednostki mocy, strumienia ciepła
pound force·foot per second

 

lbf·ft/s

 

funt siła · stopa na sekundę
1 lbf·ft/s = 1,35582 W
horse power

 

hp

 

koń mechaniczny (UK)
1 hp = 745,700 W

 

Btu per second

 

Btu/s
Btu na sekundę
1 Btu/s = 1055,06 W
Btu per hour

 

Btu/h
Btu na godzinę
1 Btu/h = 0,29306 W
jednostki ciepła właściwego
 

 

 

 

 

 

Btu per pound · degree Fahrenheit

 

Btu/(lb·°F)

 

Btu na funt i stopień Fahrenheita
1 Btu/(lb·°F) = 4,1868 kJ/(kg·K)
jednostki przewodności cieplnej
Btu per hour · foot ´ degree Fahrenheit

 

Btu/(h·ft·°F)
Btu na godzinę · stopę i stopień Fahrenheita
1 Btu/(h·ft·°F) = 1,73073 W/(m·K)
Btu per second · foot ´ degree Fahrenheit

 

Btu/(s·ft·°F)

 

Btu na sekundę · stopę i stopień Fahrenheita
1 Btu/(s·ft·°F) = 6,230964 kW/(m·K)
jednostki współczynnika wymiany cieplnej
Btu per hour · square foot  · degree Fahrenheit

 

Btu/(h·ft2·°F)

 

Btu na godzinę · stopę kwadr. i stopień Fahr.
1 Btu/(h·ft2·°F) = 5,67826 W/(m2·K)

 jednostki ciśnienia z różnych układów

Nazwa
Pa
dyn/cm2

 

kG/cm2

 

atm

 

bar

 

Tr

 

mm H2O
1 paskal
 = 1 Pa (1 N/m2)
1
10
1,019716× 10-5
9,86923 × 10-6
10-5
7,50062 × 10-3
1,01974 × 10-1
1 dyna na cm kwad.
 = 1 dyn/cm2
10-1
1
1,019716× 10-6
9,86923 × 10-7
10-6
7,50062 × 10-4
1,01974 × 10-2
1 atmosfera techniczna
 
= 1 kG/cm2
9,80665 × 104
9,80665 × 105
1
9,67841 × 10-1
9,80665 × 10-1
7,35559 × 102
1,00003 × 104
1 atmosfera fizyczna
 = 1 atm
1,01325 × 105
1,01325 × 106
1,033
1
1,01325
7,60 × 102
1,03326 × 104
1 bar

 

105

 

106

 

1,019716

 

9,86923 × 10-1

 

1

 

7,50062 × 102

 

1,01974 × 104

 

1 tor = 1 Tr
 = 1 mm hg
(przy 0°C)
1,333224 × 102
1,333224 × 103
1,360 × 10-3
1,3157895× 10-3
1,333224× 10-3
1
1,35954 × 10
1 funt-siła na cal kwadratowy
 = 1 Lb/in2
6,894757 × 103
6,894757 × 104
7,031 × 102
6,80460 × 10-2
6,894757 × 10-2
5,17149 × 10
7,03089 × 102
1 funt-siła na stopę kwadratową
 = 1 Lb/ft2
4,788 × 10
4,788 × 102
4,882 × 104
4,725 × 10-4
4,788 × 10-4
3,5911 × 10-1
4,882
1 cal słupa rtęci
 = 1 cal Hg
(przy 0°C)
3,386 × 103
3,386 × 104
3,453 × 102
3,342 × 10-2
3,386 × 10-2
2,540 × 10
3,453 × 102
1 milimetr słupa wody
= 1mm H2O
   
(przy 4°C, 1 atm)

 

9,80638
9,80638 × 10
9,99972 × 10-5
9,67814 × 10-5
9,80638 × 10-5
7,35539 × 10-2
1

jednostki ciśnienia z różnych układów i ich relacje do jednostki SI (paskala)

Nazwa
Symbol
Relacja do Pa
dynamo-centymetr kwadratowy
dyn/cm2
= g/(cm · s2)
0,1 Pa
kilogram‑siła na metr kwadratowy
kG/m2

 

9,80665 Pa

 

milimetr słupa wody
mm H2O
1mm H2O = 9,807 Pa
centymetr słupa wody
cm H2O
1cm H2O = 98,067 Pa
metr słupa wody
m H2O
1m H2O = 9806,654 Pa
milimetr słupa rtęci (tor)
mm Hg

 

1mm Hg = 133,322 Pa

 

funt‑siła na cal kwadratowy
lbf/in2

 

1lbf/in2 = 6894,76 Pa

 

funt‑siła na stopę kwadratową
lbf/ft2

 

1lbf/ft2 =  47,8803 Pa

 

funt‑siła na jard kwadratowy
lbf/yd2
1lbf/yd2 = 5,32003 Pa
uncja‑siła na cal kwadratowy
ozf/in2
1ozf/in2 = 430,922 Pa
stopa słupa wody
ft H2O
1ft H2O = 2989,07 Pa
cal słupa wody
in H2O
1in H2O = 249,089 Pa
cal słupa rtęci
in Hg

 

1in Hg = 3386,39 Pa

 

atmosfera fizyczna
760mm Hg
760mm Hg = 1013,25 hPa

 

atmosfera techniczna
kG/cm2
1kG/cm2 = 980,665 hPa

 

bar

 

105 N/m2

 

1bar = 105 Pa

jednostki siły

Nazwa
N

 

dyn

 

kG

 

Lb

 

pdl

 

1 niuton = 1 N

 

1
105

 

1,02 × 10-1
2,248 × 10-1
7,233
1 dyna = 1 dyn
10-5
1
1,020 × 10-6
2,248 × 10-6
7,233 × 10-5
1 kilogram-siła = 1 Kg
9,80665
9,80665 × 105
1
2,205
7,093 × 10
1 gram-siła = 1 G
9,80665 × 10-3
9,80665 × 102
10-3
2,205 × 10-3
7,093 × 10-2
1 funt-siła = 1 Lb
4,448
4,448 × 105
4,536 × 10-1
1
3,217 × 10
1 poundal = 1 pdl
1,383 × 10-1
1,383 × 104
1,410 × 10-2
3,108 × 10-2
1

 

(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});