Menu

Ochrona przeciwporażeniowa

Rozdzielnice budowlane, przewody zasilające i kable (na podst. materiałów firmy SKANSKA)
 
WSTĘP

Zaopatrzenie placu budowy w energię elektryczną jest jedną z podstawowych czynności związanych z etapem przygotowania do realizacji zadania budowlanego. Na każdym placu budowy funkcjonuje znaczna ilość maszyn, urządzeń oraz narzędzi o napędzie elektrycznym, co powoduje konieczność zorganizowania dostawy i rozdziału energii elektrycznej poprzez punkty odbioru. Także zaplecza budowy, w tym: biura, obiekty socjalno – bytowe i higieniczno - sanitarne, magazyny i inne obiekty pomocnicze, wymagają dostarczenia energii elektrycznej niezbędnej do ich funkcjonowania. W celu właściwego i bezpiecznego podziału tej energii i zabezpieczenia ciągłości jej dostaw stosuje się urządzenia zwane rozdzielnicami oraz przewody zasilające i kablowe. Zaplanowanie odpowiedniej do potrzeb liczby rozdzielnic oraz właściwe ich rozmieszczenie na terenie budowy sprzyja dobrej organizacji pracy i zapewnia bezpieczeństwo na stanowiskach pracy.

A. Przepisy ogólne
1. Instalacje elektryczne ze względu na zastosowanie, przeznaczenie oraz charakter odbiorników dzielimy na:
• mieszkaniowe i przemysłowe
• siłowe i oświetleniowe
• stałe i prowizoryczne (ruchome) - m.in. na placach budów.
2. Instalacje elektryczne składają się głównie z:
• przewodów
• osprzętu instalacyjnego, m.in. rur instalacyjnych, łączników, gniazd, odgałęźników, puszek, bezpieczników, opraw oświetleniowych
• rozdzielnic, m.in. budowlanych, dźwigowych
• systemów i urządzeń automatyki.
3. Instalacje elektryczne muszą być odporne na czynniki występujące w ich otoczeniu takie jak: zapylenie, wilgoć, temperatura, czynniki chemiczne.
4. Dla określenia wymagań stawianych urządzeniom elektroenergetycznym w zależności od występujących zagrożeń wyróżnia się następujące rodzaje pomieszczeń:
• pomieszczenia zwykłe (suche)
• przejściowo wilgotne
• wilgotne i bardzo wilgotne lub zapylone
• o żrących wyziewach
• niebezpieczne pod względem pożarowym
• niebezpieczne pod względem wybuchowym
• miejsca na zewnątrz budynków.
5. W warunkach prowadzonych budów, ze względu na rodzaje wykonywanych robót
- w tym tzw. roboty mokre, najbardziej niebezpieczne są pomieszczenia wilgotne, bardzo wilgotne oraz o żrących wyziewach.
6. Rozdzielnice budowlane służą do rozdziału i pomiaru energii elektrycznej, a także do zasilania w energię elektryczną urządzeń, tzw. odbiorników prądu oraz obiektów (okresowo).
7. Połączenia przewodów elektrycznych z urządzeniami mechanicznymi należy wykonywać w sposób zapewniający bezpieczeństwo pracy osób obsługujących takie urządzenia.
8. Przewody, o których mowa w punkcie A7, należy skutecznie zabezpieczać przed uszkodzeniami mechanicznymi.
9. Zaleca się stosowanie tablic ostrzegawczych, umieszczanych na urządzeniach elektrycznych maszyn
budowlanych, rozdzielniach, stacjach transformatorowych, liniach i słupach

B. Linie zasilające (przewody) na placu budowy
1. Należy unikać stosowania nieizolowanych, napowietrznych linii zasilających urządzenia rozdzielcze i odbiorcze na placu budowy.
2. Zalecane jest stosowanie linii kablowych stwarzających mniejsze zagrożenie porażeniem prądem elektrycznym.
3. Zamiast nieizolowanych, napowietrznych linii zasilających zaleca się stosowanie przewodów ruchomych oponowych lub o wzmocnionej izolacji.
4. Instalacje na placu budowy dzielimy na :
• stałe – ułożone na stałe, zmiana ich umiejscowienia wymaga stosowania narzędzi lub wykonania określonych prac np. ziemnych, demontażowych itp.
• ruchome – luźno ułożone lub podwieszone, które można w prosty sposób przełożyć dokonując zmian w ich przebiegu.
5. Linie napowietrzne należy prowadzić tak, aby nie dochodziło do zbliżeń i skrzyżowań w stosunku do istniejących lub powstających obiektów oraz dróg i stałych miejsc pracy.
6. W okolicy pracy sprzętu zmechanizowanego, jak np. dźwigi budowlane, żurawie czy inny sprzęt
z wysięgnikami, zabrania się prowadzenia linii napowietrznych.
7. Linie napowietrzne można prowadzić na podporach, słupach lub stojakach, wykorzystując izolatory.
8. Wysokość powieszenia przewodów ruchomych powinna uwzględniać konieczność prowadzenia pod nimi ruchu lokalnego, prac transportowych wykorzystujących sprzęt zmechanizowany, z zachowaniem wymaganych, minimalnych odległości określonych w przepisach szczegółowych (Rys. 1).

9. Zasady pracy w takich warunkach
określa standard szczegółowy „4.4 Praca
w sąsiedztwie linii elektroenergetycznych”.

C. Rozdział energii na placu budowy
1. Na placu budowy zasilanie i rozdział
energii elektrycznej odbywa się zgodnie
z podziałem na strefy i jest zależny od
wyposażenia w urządzenia elektryczne
oraz zastosowanego rodzaju ochrony
przeciwporażeniowej.
2. Dla placu budowy wyróżnia się 4 strefy
zasilania i rozdziału energii (Rys. 2).
3. Strefa I:
• strefa zasilania placu budowy w energię
elektryczną o napięciu do 1 kV wraz z urządzeniami rozdzielczymi, zabezpieczającymi i ochronnymi całego placu budowy
• powinna być wydzielona i ogrodzona do wysokości 2 m oraz oznakowana odpowiednimi tablicami ostrzegawczymi
• ochrona przed dotykiem bezpośrednim – izolacja podstawowa, bariery, obudowy o stopniu ochrony co najmniej IP 43, osłony
• ochrona przed dotykiem pośrednim (ochrona przy uszkodzeniu) powinna zapewnić samoczynne wyłączenie zasilania dla napięcia 230/400 V w czasie krótszym niż 0,2 sekundy
• cały plac budowy zabezpieczony wyłącznikiem różnicowoprądowym selektywnym, o prądzie zadziałania do 500 mA, zainstalowanym na przewodach zasilających urządzenia rozdzielcze niskiego napięcia
• wyłącznik powyższy powinien zapewnić prawidłową ochronę przed dotykiem pośrednim (ochrona przy uszkodzeniu) nie tylko urządzeń rozdzielczych NN, ale również linii zasilających strefy II, obudów rozdzielnic strefy III – powinien być rezerwowym urządzeniem ochronnym dla strefy IV.
4. Strefa II:
• łącząca zasilanie z rozdzielnicami budowlanymi
• obejmuje linie napowietrzne, przewody napowietrzne oponowe lub izolacyjne oraz kable
• ochronę przed dotykiem bezpośrednim stanowi izolacja podstawowa przewodów i kabli
• ochronę przed dotykiem pośrednim (ochrona przy uszkodzeniu) stanowi wyłącznik różnicowoprądowy
selektywny, zainstalowany w strefie I
• linie należy prowadzić najkrótszymi trasami, najlepiej bez skrzyżowań z drogami transportowymi
• linie należy zabezpieczać przed skutkami zwarć i przeciążeń za pomocą urządzeń
zabezpieczających
• zaleca się prowadzenie linii zasilających przewodami izolowanymi, oponowymi lub kablami podwieszonymi na słupach.

Strefa III:
• obejmuje rozdzielnice budowlane, dźwigowe, stanowiskowe oraz przystawki pomiarowe
• ochronę przed dotykiem bezpośrednim zapewnia izolacja podstawowa i obudowy o stopniu ochrony co najmniej IP 43
• ochrona przed dotykiem pośrednim (ochrona przy uszkodzeniu) powinna być zapewniona poprzez samoczynne wyłączanie zasilania w czasie krótszym niż 0,2 sekundy dla sieci 230/400 V
• rozdzielnice powinny być zabezpieczone przed skutkami zwarć i przeciążeń.
6. Strefa IV:
• obejmuje narzędzia ręczne ruchome, budowlane i oświetlenie
• ochronę przed dotykiem bezpośrednim stanowi izolacja podstawowa i obudowy o stopniu ochrony co najmniej IP 44
• ochronę przed dotykiem pośrednim (ochrona przy uszkodzeniu) stanowią, transformatory separacyjne, napięcie nieprzekraczające napięcia dotykowego dopuszczalnego długotrwale o wartości do 25 V prądu przemiennego lub 60V prądu stałego (układ SELV), narzędzi i urządzeń II klasy ochronności.
7. Kompleksowy system ochrony przeciwporażeniowej na terenie budowy lub rozbiórki z podziałem na strefy zawarto w poniższej tabeli:
8. Sposoby ochrony przed porażeniem prądem elektrycznym zawarto w standardzie szczegółowym „4.3 Ochrona przed porażeniem prądem elektrycznym. Pomiary ochronne”.

D. Rozdzielnice budowlane
1. Rozdzielnice budowlane ze względu na warunki ich eksploatacji powinny wykazywać wysoką odporność na czynniki zewnętrzne takie jak: kurz, pył i wilgoć.
2. Rozdzielnice budowlane mogą mieć obudowy metalowe oraz termoutwardzalne.
3. Szczelność obudowy ma istotny wpływ na następujące aspekty użytkowania:
• trwałość urządzenia
• bezpieczeństwo użytkowania.
4. W przypadku rozdzielnicy budowlanej, która jest urządzeniem elektrycznym, trwałość jej elementów może zostać zmniejszona przez brud i pył mogący powodować mechaniczne blokowanie styczników, gniazd i napędów.
5. Woda lub wilgoć wnikająca do wnętrza skrzynki rozdzielnicy budowlanej powoduje przyspieszoną korozję żył kabli i przewodów oraz innych elementów metalowych.
6. Czynniki określone w punktach A4 i A5 zmniejszają bezpieczeństwo użytkowania rozdzielnic budowlanych i mogą prowadzić do porażenia prądem.

7. Należy dążyć do jak największej szczelności obudów rozdzielnic oraz dbać na bieżąco o ich dobry stan techniczny.
8. Zapewniany przez obudowę stopień ochrony przed wnikaniem obcych ciał oraz wody i jej szkodliwymi skutkami określany jest klasą szczelności IP (International Protection).
9. Klasa szczelności jest określana symbolem IP oraz następującymi po nim dwoma cyframi, z których pierwsza określa ochronę przed wnikaniem obcych ciał, zaś druga zabezpieczenie przed wnikaniem wody.
10. Rozdzielnice budowlane w obudowach metalowych mają najczęściej klasę szczelności IP 44, zaś w obudowach termoutwardzalnych IP 66.
11. Dodatkowym parametrem charakteryzującym obudowy rozdzielnic budowlanych jest klasa odporności mechanicznej IK.
12. Rozdzielnice mogą występować jako urządzenia wolnostojące lub wiszące.
13. Podstawowe wyposażenie rozdzielnicy budowlanej:
• obudowa termoutwardzalna/metalowa - o odpowiednich do potrzeb wymiarach
• rozłącznik izolacyjny (wyłącznik główny) do 630 A
• wyłączniki nadprądowe
• wyłączniki różnicowoprądowe
• gniazda wtyczkowe do 63 A
• rozłączniki izolacyjne do 400 A
• układ pomiaru trzyfazowego - bezpośredni lub pośredni.
14. Wszystkie rozdzielnice budowlane muszą spełniać wymagania norm.
15. Rozdzielnice budowlane muszą być zabezpieczone w trwały sposób przed dostępem osób niepowołanych lub nieupoważnionych.
16. Należy przewidzieć odpowiednią liczbę rozdzielnic, dostosowaną do placu budowy, biorąc pod uwagę jego rozmiary, kształt, liczbę odbiorników prądu, liczbę pomieszczeń użytkowych w zapleczu
budowy oraz inne aspekty wynikające z przepisów szczegółowych.
17. Niezależnie od ustaleń wynikających z punktu A17 należy tak rozmieścić rozdzielnice na placu budowy, aby odległość między odbiornikiem prądu a rozdzielnicą nie była większa niż 50 m.
18. Każda rozdzielnica budowlana będąca urządzeniem elektrycznym podlega pomiarom
elektrycznym w terminach wynikających z obowiązujących przepisów, a ponadto:
• przed jej uruchomieniem, po dokonaniu zmian i napraw części elektrycznych i mechanicznych
• przed uruchomieniem, jeśli była nieczynna przez ponad miesiąc
• przed uruchomieniem po jej każdorazowym przemieszczeniu (Rys. 3).
19. Jeśli rozdzielnica jest wyposażona w ochronne urządzenie różnicowoprądowe

Rys.3 Rozmieszczenie rozdzielnic na placu budowy
 
należy sprawdzać jego działanie każdorazowo przed przystąpieniem do pracy.
E. Wymagania dodatkowe stawiane urządzeniom na placu budowy
1. W miejscu zasilania każdego urządzenia powinno znajdować się urządzenie do awaryjnego wyłączania napięcia w przypadku wystąpienia niebezpieczeństwa.
2. Urządzenie wyłączające dopływ energii należy zabezpieczać przed dostępem osób postronnych np. umieszczając je w zamykanej obudowie.
3. Odbiorniki energii należy wyposażać w:
• urządzenia zabezpieczające przed prądem przetężeniowym
• środki ochrony przed dotykiem pośrednim
• gniazda wtykowe.
4. Gniazda wtykowe można instalować wewnątrz lub na zewnątrz zestawów rozdzielczych. Należy je zabezpieczać w jeden z następujących sposobów:
• urządzeniami różnicowo – prądowymi o prądzie zadziałania nieprzekraczającym 30 mA
• zasilając napięciem bezpiecznym o wartości do 25 V
• zasilając z transformatorów separacyjnych.
5. Do zasilania placów budów należy wykorzystywać układy wymagające zastosowania:
• kabli i przewodów oponowych trójprzewodowych i pięcioprzewodowych, z wydzielonymi przewodami N (przewód neutralny) i PE (przewód ochronny)
• osprzętu instalacyjnego trzy – i pięciostykowego
• rozdzielnic przenośnych, najlepiej w obudowach izolacyjnych, z układem trójszynowym lub pięcioszynowym, wyposażonych w wyłączniki różnicowoprądowe.

(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});